Zabawki dla dzieci niewidomych

IMG_0825

Dziecko niewidome od urodzenia uczy się niemal wszystkiego dzięki wykorzystaniu innych zmysłów, takich jak: zmysł dotyku, słuchu, smaku i węchu. Nie oznacza to bynajmniej, że potrzebuje ono doświadczeń innych niż dziecko widzące. Fakt ten świadczy jedynie o tym, że sposób poznawania tych samych przedmiotów czy zjawisk będzie odbywał się w sposób pozawzrokowy, wykorzystujący inne drogi percepcji.
Nic więc dziwnego, że różnice w doświadczaniu otaczającej rzeczywistości sprawiły, że przy doborze zabawki zaczęto zwracać uwagę na coś więcej niż tylko na jej wizualną stronę. Większego znaczenia nabrały takie cechy jak faktura wykorzystywanych materiałów, kształt oraz wielkość zabawki, a także dodatkowe właściwości np. dźwiękowe czy zapachowe. Taka różnorodność elementów pozwalających oddziaływać na liczne zmysły odbiorcy zabawek, sprzyja rozwojowi i działalności poznawczej, która z powodu braku wzroku została w znacznym stopniu ograniczona.
Do jednych z najatrakcyjniejszych zabawek zaliczymy więc te, które mówią i wydają dźwięki.
Słuch jest drugim zmysłem co do ilości dostarczanych informacji i niezmiernie istotnym w przypadku osób niewidomych. Z tego względu ważne jest, aby już od najmłodszych lat niewidome dziecko doświadczało jak największej ilości wrażeń słuchowych. Pozwoli to na zdobycie informacji o charakterystycznych dźwiękach występujących w otoczeniu, oraz da możliwość trafnej ich interpretacji niezbędnej w przypadku późniejszego samodzielnego poruszania się. Dlatego tak ważne jest aby umożliwić dziecku kontakt z grającymi czy gadającymi przedmiotami. Na rynku istnieje wiele zabawek dźwiękowych: piłki, grzechotki, grające pluszowe maskotki, a także szereg prostych instrumentów muzycznych. Oczywiście takie przedmioty niosą ze sobą szereg innych korzyści, jak choćby pomagają w rozwijaniu percepcji dotykowej, koordynacji ruchów pod kontrolą słuchu a także motywują dziecko do wykorzystywania obu rak jednocześnie.
Równie istotnymi cechami, którymi należy kierować się przy wyborze zabawek, są struktura i zróżnicowana faktura.
Dotyk w przypadku dziecka niewidomego jest niezwykle ważny, bowiem stanowi swoisty fundament, który pozwala na rozwinięcie wielu umiejętności, jak chociażby na opanowanie wypukłego pisma – brajla.
W społeczeństwie można zetknąć się z mylnym stwierdzeniem, iż osoby niewidome rodzą się bardzo czułym dotykiem, dzięki czemu świetnie rozpoznają kształty, powierzchnie, a także czytają pismo wypukłe. Nie jest to jednak prawdą. Zarówno dzieci widzące jak i pozbawione wzroku rodzą się z podobną wrażliwością receptorów czuciowych. Dopiero intensywna stymulacja dotyku, która powinna rozpocząć się już w pierwszych dniach życia, pozwala na zbudowanie niezwykle wrażliwego systemu nerwowego, a tym samym na odbiór znacznie większej ilości informacji płynących nie tylko z powierzchni dłoni, ale także stóp.
Biorąc pod uwagę powyższe fakty, niewidome dziecko powinno mieć zapewniony kontakt z zabawkami zarówno szorstkimi, gładkimi, twardymi, miękkimi, wykonanymi z plastiku, drewna, gąbki lub z materiałów które pod wpływem dotyku dają się modelować. Niezwykle atrakcyjne mogą być również zabawki delikatnie wibrujące, które będą wywoływać przyjemne wrażenia czuciowe. Podobinie jak faktura, istotna jest struktura prezentowanej zabawki. Różne wgłębienia, przełączniki, uchwyty, guziki czy przesuwy zachęcą dziecko do dotykania, pociągania czy przesuwania.
W tym miejscu nie bez znaczenia będą wielkość i kształt zabawek.
W początkowym okresie, gdy możliwości dziecka ograniczają się jedynie do chwytania, należy pomyśleć o takich przedmiotach, które w prosty sposób będzie się dało uchwycić i dodatkowo, będą one na tyle małe i lekkie, że z łatwością będzie można je przekładać z ręki do ręki czy z miejsca na miejsce. Im dziecko będzie starsze, tym zabawki mogą być coraz bardziej skomplikowane, a ich wielkość dużo bardziej zróżnicowana. Należy jednak pamiętać, że
w przypadku bardzo małych zabawek zbadanie wszystkich elementów może być bardzo utrudnione lub wręcz niemożliwe. Z kolei duże obiekty będą wymagały długotrwałego badania powierzchni i łączenia docierających do niego fragmentów informacji w całościowy obraz. Warto zatem pomyśleć o stopniowaniu trudności i dostarczeniu w pierwszej kolejności przedmiotów średniej wielkości, których najważniejsze części będą dobrze wyczuwalne podczas poznawania dotykowego.
Podczas doboru zabaw i zabawek dla niewidomego dziecka warto zwrócić uwagę także na te, które pozwolą na odbiór wrażeń smakowych, zapachowych i termicznych. Co prawda zmysły te dostarczają znacznie mniej informacji niż dotyk czy słuch, ale mogą wzbogacić całościową informację płynącą z pozostałych receptorów, jak również mogą być ciekawym urozmaiceniem zabawy.
Mimo iż na rynku pojawia się coraz więcej zapachowych zabawek, takich jak lalki czy misie, to wciąż jest to cecha, do której nie przywiązuje się zbyt dużej wagi. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie aby zapoznawać dziecko z zapachami podczas zabaw z wykorzystaniem olejków czy naturalnie pachnących obiektów. W przypadku starszych dzieci niezastąpione będą w tym miejscu codzienne czynności wykonywane podczas prac domowych. Pomoc rodzicom w pracach w ogrodzie czy towarzyszenie podczas zakupów stworzą okazję do zapoznania się z różnymi zapachami kwiatów, warzyw i owoców. Przygotowywanie posiłków pozwoli na kosztowanie składników, a tym samum umożliwi dziecku zapoznanie się ze smakiem i konsystencją różnorodnych potraw. Z kolei kąpiel czy zabawa w puszczanie papierowych łódek w misce z wodą mogą stać się doskonałym momentem do nauki różnicowania temperatur.
Jedną z cech, jaką powinna posiadać część zabawek dziecka niewidomego, to możliwość wprawiania ich w ruch. Piłki czy drobne zabawki na kółkach, dodatkowo wydające dźwięki, mogą zachęcać i motywować do podążania za nimi i dalszej zabawy. Początkowo będą to niewielkie ruchy, jednak z czasem, gdy dziecko nauczy się raczkować a później także chodzić, będzie mogło pokonywać coraz większe odległości. Wszystko to pozwoli na eksplorację otaczającej przestrzeni i co równie ważne, będzie usprawniało koordynację ruchową całego ciała.
Ale nie tylko ruchome przedmioty są wartościowym materiałem do zabawy. Równie atrakcyjne mogą być zabawki, którymi dziecko operuje w miejscu, np. przy stoliku. Do tego typu przedmiotów można zaliczyć te, które pozwalają na stopniowe zdobywanie wiedzy o otaczającym świecie. Układanki czy domina dotykowe faktur i kształtów, pomogą w porównywaniu i dobieraniu identycznych elementów, a zestaw różnej wielkości figur geometrycznych będzie przydatny w czasie czynności sortowania według kształtu lub szeregowania czy piętrzenia według wielkości. Bardzo przydatne są również zabawki przyczynowo-skutkowe, w których wykonanie określonej czynności spowoduje wywołanie wyraźnego efektu np. dźwiękowego. Nie należy zapominać także o różnego rodzaju klockach. Zarówno te drewniane, jak i posiadające możliwość łączenia ze sobą, kształtują wyobraźnię przestrzenną i koordynację ruchową rąk.



Zostaw odpowiedź

Powered by WordPress | Designed by: best suv | Thanks to trucks, infiniti suv and toyota suv